Umowa przedwstępna najmu mieszkania zobowiązuje strony do podpisania umowy najmu w przyszłości. Musi wskazywać strony, lokal i czynsz. Zadatek przepada, gdy wycofa się najemca, a wraca w podwójnej wysokości, gdy wycofa się wynajmujący. Zaliczka wraca zawsze. Na końcu znajdziesz wzór z zadatkiem i wersję z zaliczką.

Najważniejsze w 3 punktach

  • Zadatek to sankcja za rezygnację: kto się wycofa, traci pieniądze albo oddaje je podwójnie.
  • Zaliczka to zwrotna przedpłata: jeśli do najmu nie dojdzie, wraca do wpłacającego.
  • Wpłatę nazwij w umowie wprost i wpisz termin zawarcia umowy przyrzeczonej.

Ta sama kwota może zadziałać zupełnie inaczej, zależnie od tego, jak ją nazwiesz.

Umowa przedwstępna najmu mieszkania – co to jest?

Definicja umowy przedwstępnej według Kodeksu cywilnego

Umowa przedwstępna to umowa, w której jedna albo obie strony zobowiązują się zawrzeć w przyszłości oznaczoną umowę (art. 389 § 1 k.c.). Przy najmie tą przyszłą umową jest umowa najmu mieszkania, domu albo lokalu. Definicja umowy przedwstępnej nie rozróżnia rodzajów lokali.

Kodeks cywilny przewiduje dwa warianty. W umowie dwustronnie zobowiązującej obie strony muszą podpisać umowę najmu. W jednostronnie zobowiązującej obowiązek ma tylko jedna z nich, np. sam właściciel.

Umowa przedwstępna a umowa przyrzeczona (właściwa) – czym się różnią?

Umowa przyrzeczona to umowa, do której zawarcia strony zobowiązały się w umowie przedwstępnej. Przy najmie umowa przyrzeczona jest po prostu umową najmu i dopiero ona daje prawo do korzystania z lokalu. Celem umowy przedwstępnej jest wyłącznie zawarcie umowy właściwej na warunkach, które strony już uzgodniły.

Kiedy warto zawrzeć umowę przedwstępną najmu?

Zawarcie przedwstępnej umowy ma sens, gdy strony są zdecydowane, ale nie mogą jeszcze podpisać umowy najmu. Mieszkanie jest w remoncie albo obecny lokator wyprowadza się za dwa miesiące.

Przykład: Ola w lipcu znalazła kawalerkę w Krakowie od października. Nie chce płacić za wakacje, a właściciel nie chce czekać „na słowo”. Zawarcie umowy przedwstępnej z terminem podpisania najmu na 25 września rozwiązuje problem obu stron.

Zadatek czy zaliczka – co wybrać w umowie przedwstępnej najmu?

Jeśli rezygnacja ma kosztować, zabezpiecz umowę zadatkiem. Jeśli pieniądze mają wrócić w każdej sytuacji, wybierz zaliczkę. Różnicę robi jedno słowo w umowie.

Jak działa zadatek i kiedy przepada?

Zadatek to kwota wręczana przy zawarciu umowy, która zabezpiecza jej wykonanie (art. 394 § 1 k.c.). Działa w trzech krokach:

  1. Przyszły lokator wpłaca pieniądze przy podpisaniu umowy przedwstępnej.
  2. Jedna ze stron odmawia podpisania umowy najmu.
  3. Druga strona odstępuje od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu i zatrzymuje pieniądze albo, jeśli sama je dała, żąda kwoty dwukrotnie wyższej.

Gdy strony podpiszą umowę najmu, wpłatę zalicza się na poczet świadczenia strony, która ją dała (art. 394 § 2 k.c.). W pojedynczej kwocie wraca tylko wtedy, gdy strony rozwiązały umowę za porozumieniem albo gdy za jej niewykonanie nie odpowiada żadna ze stron lub odpowiadają obie (art. 394 § 3 k.c.). Te reguły obowiązują, jeśli umowa nie stanowi inaczej, więc możecie dopisać sytuacje, w których strona wycofa się bez straty.

Kiedy zaliczka wraca do najemcy?

Zaliczka to przedpłata na poczet przyszłego świadczenia. Kodeks cywilny jej nie definiuje. Jeśli umowa najmu nie dojdzie do skutku, zaliczka wraca bez względu na to, kto zawinił. Wynajmujący nie może jej zatrzymać, a lokator nie może żądać podwójnej kwoty.

Poszkodowana strona może natomiast żądać naprawienia szkody, którą poniosła, bo liczyła na zawarcie umowy (art. 390 § 1 k.c.), np. kosztów przeprowadzki. Taką szkodę trzeba jednak wykazać.

Zadatek a zaliczka – porównanie w tabeli

ZadatekZaliczka
Podstawa prawnaart. 394 k.c.brak definicji w k.c.
Rezygnuje lokatorwynajmujący zatrzymuje całą kwotękwota wraca
Rezygnuje wynajmującylokator żąda podwójnej kwotykwota wraca
Podpisano umowę najmukwota idzie na kaucję lub pierwszy miesiąckwota idzie na kaucję lub pierwszy miesiąc
Korzystniejsze dlawłaścicielalokatora, który nie ma pewności

Przykład liczbowy. Najem kosztuje 3 000 zł miesięcznie i tyle samo wpłaca lokator. Przy zadatku: gdy lokator zrezygnuje, właściciel zatrzymuje 3 000 zł, a gdy właściciel wynajmie lokal komuś innemu, lokator żąda 6 000 zł. Przy zaliczce w obu przypadkach wraca 3 000 zł.

Jeśli jesteś wynajmującym, zwykle lepiej zabezpieczyć umowę zadatkiem, bo rekompensatę dostajesz bez sądu. Jeśli jesteś najemcą i czekasz np. na decyzję pracodawcy, bezpieczniejsza będzie zaliczka.

Ile wynosi kwota zadatku na wynajem mieszkania?

Przepisy nie ustalają limitu. Przy mieszkaniach to zwykle równowartość jednego miesięcznego czynszu albo część kaucji, a przy lokalach usługowych 1–3 czynszów.

Co dzieje się z zadatkiem po zawarciu umowy najmu – kaucja czy czynsz?

Umowa przedwstępna powinna wprost mówić, czy wpłata pójdzie na kaucję, czy na pierwszy miesiąc najmu. Kaucja może wynieść do 12-krotności miesięcznego czynszu (6-krotności przy najmie okazjonalnym) i wraca w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu (art. 6 i 19a ustawy o ochronie praw lokatorów). Najbezpieczniej zapisać, że gdy nastąpi zawarcie umowy właściwej, kwota zadatku staje się częścią kaucji.

Klauzule o zadatku i zaliczce – jak je zapisać?

Klauzula z zadatkiem:

§ 5. 1. W dniu podpisania niniejszej umowy Najemca wpłaca Wynajmującemu 3 000 zł tytułem zadatku w rozumieniu art. 394 Kodeksu cywilnego. 2. Z chwilą zawarcia umowy najmu kwota zadatku zostaje zaliczona na poczet kaucji.

Klauzula z zaliczką:

§ 5. W dniu podpisania niniejszej umowy Najemca wpłaca Wynajmującemu 3 000 zł tytułem zaliczki na poczet kaucji. Kwota ta nie stanowi zadatku.

Tu wiele osób popełnia błąd i zamiast zadatku wpisuje „opłatę rezerwacyjną”. Przy takim zapisie sądy częściej uznają kwotę za zaliczkę.

Co musi zawierać umowa przedwstępna najmu?

Umowa przedwstępna musi zawierać istotne postanowienia przyszłej umowy: strony, przedmiot najmu i czynsz (art. 389 § 1 w zw. z art. 659 k.c.). Bez nich jest nieważna. Pozostałe elementy umowy przedwstępnej chronią przed sporem.

Elementy umowy przedwstępnej – checklista

  • obowiązkowo: dane stron, opis lokalu, wysokość czynszu
  • data podpisania umowy najmu i data wydania lokalu
  • kaucja, opłaty, media, wyposażenie
  • kwota zadatku albo zaliczki i jej rozliczenie
  • zasady rozwiązania umowy i przypadki odstąpienia

Obowiązkowe elementy umowy przedwstępnej – strony, lokal, czynsz

Opis lokalu musi jednoznacznie wskazywać mieszkanie: adres, piętro, metraż i numer księgi wieczystej. Zapis „wysokość czynszu strony ustalą później” sprawia, że umowa jest nieważna. Aby umowa przedwstępna zawierała wszystkie istotne postanowienia, sprawdź te trzy punkty przed podpisem.

Termin zawarcia umowy przyrzeczonej – co, jeśli go nie wpiszesz?

Brak terminu nie unieważnia umowy. Termin wyznacza wtedy strona uprawniona. Jeśli nie zrobi tego w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej, nie można już żądać, by umowa przyrzeczona została zawarta (art. 389 § 2 k.c.). Bezpieczniej wpisać datę albo zdarzenie z datą graniczną: „7 dni od końca remontu, nie później niż 31 października 2027 r.”. Data zawarcia umowy przedwstępnej jest ważna, bo od niej liczy się ten rok.

Warunki najmu i dodatkowe postanowienia umowy przedwstępnej

Warunki najmu warto ustalić od razu: okres najmu, kaucję, media, zwierzęta i liczbę lokatorów. Dopisz też przypadki odstąpienia bez straty, np. brak zgody wspólnoty. Postanowienia umowy przedwstępnej przenosisz potem do umowy najmu, bo umowa przyrzeczona powinna je powtarzać.

Forma umowy przedwstępnej najmu – czy wystarczy SMS lub e-mail?

Forma umowy przedwstępnej jest dowolna, ale zawsze lepiej ją spisać. Data zawarcia umowy, podpisy i kwoty na papierze to Twój dowód w sporze. Najem na dłużej niż rok zawarty bez formy pisemnej uważa się za zawarty na czas nieoznaczony (art. 660 k.c.). Najem okazjonalny i instytucjonalny wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, więc przy takim najmie także zawarcie umowy przedwstępnej powinno mieć formę pisemną.

E-maile i SMS-y mogą zostać uznane za zawarcie przedwstępnej umowy, jeśli wynika z nich zgoda co do stron, lokalu i kwoty najmu. W sporze trudno jednak wykazać, czy zgoda była ostateczna. Ważne, żeby umowa przedwstępna zawierała podpisy obu stron: własnoręczne albo kwalifikowane elektroniczne (art. 78¹ § 2 k.c.). Przelew opisz „tytułem zadatku – umowa przedwstępna z dnia…”, a nie „za mieszkanie”.

Co, jeśli strona uchyla się od zawarcia umowy najmu?

Jeśli osoba, z którą łączy Cię umowa przedwstępna, uchyla się od zawarcia umowy najmu, masz trzy drogi: rozliczyć wpłatę, żądać odszkodowania albo pozwać o zawarcie umowy właściwej.

  1. Wezwij drugą stronę na piśmie do podpisania umowy, z datą i miejscem.
  2. Zachowaj dowody: wezwanie i potwierdzenie nadania.
  3. Złóż oświadczenie o odstąpieniu. Wynajmujący zatrzymuje wpłatę, lokator żąda podwójnej kwoty.
  4. Jeśli szkoda jest wyższa, rozważ zamiast tego odszkodowanie albo pozew.

Co do zasady trzeba wybrać jedną drogę. Kto zatrzymał kwotę zadatku albo odebrał podwójną, nie dochodzi już odszkodowania na zasadach ogólnych.

Słabszy i silniejszy skutek umowy przedwstępnej

Słabszy skutek (art. 390 § 1 k.c.)Silniejszy skutek (art. 390 § 2 k.c.)
Kiedyzawszegdy umowa spełnia wymogi ważności umowy przyrzeczonej, zwłaszcza co do formy
Czego żądaszodszkodowaniazawarcia umowy najmu przed sądem

Przy mieszkaniach silniejszy skutek stosuje się rzadko. Trudno mieszkać u kogoś, kto do najmu został zmuszony wyrokiem, a rozliczenie zadatku jest szybsze.

Zasady rozwiązania umowy przedwstępnej i zwrot zadatku

Umowę przedwstępną można w każdej chwili rozwiązać za porozumieniem i wtedy pieniądze wracają w pojedynczej kwocie (art. 394 § 3 k.c.). Zasady rozwiązania umowy, np. przy przedłużającym się remoncie, ustal od razu.

Przedawnienie roszczeń z umowy przedwstępnej

Roszczenia przedawniają się po roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta (art. 390 § 3 k.c.). Jeśli umowa przyrzeczona miała zostać podpisana 1 października 2026 r., na pozew masz czas do 1 października 2027 r.

Umowa przedwstępna lokalu usługowego – co dodać?

Umowa przedwstępna lokalu usługowego daje więcej swobody, bo umowa najmu lokalu użytkowego nie podlega ustawie o ochronie praw lokatorów, więc nie ma np. limitu kaucji. Przykład: najemca chce otworzyć kawiarnię w dawnym sklepie i czeka na zmianę sposobu użytkowania. Zawarcie umowy przedwstępnej z warunkiem zawieszającym chroni go przed płaceniem za lokal, którego nie może używać.

Umowa przedwstępna lokalu usługowego zwykle zawiera:

  • warunki zawieszające z datą graniczną,
  • prace adaptacyjne: kto płaci i co z nakładami, jeśli do najmu nie dojdzie,
  • wakacje czynszowe i przeznaczenie lokalu,
  • zabezpieczenia w postaci zadatku (1–3 czynsze), gwarancji bankowej i kary umownej za niewydanie lokalu.

Jeśli właściciel, którego wiąże umowa przedwstępna, uchyla się od wydania lokalu, kara umowna pozwala odzyskać pieniądze bez wykazywania wysokości szkody. Umowa przyrzeczona, czyli umowa najmu lokalu, powinna potem powtórzyć te ustalenia. Jeśli najemca sfinansował adaptację, umowa najmu lokalu musi też opisać rozliczenie nakładów.

Umowa najmu domu i umowa najmu krótkoterminowego – czy potrzebna umowa przedwstępna?

Umowa najmu domu działa na tych samych zasadach co najem mieszkania. Umowa przedwstępna powinna jednak opisać działkę, garaż i ogród oraz podział kosztów: wywóz odpadów, odśnieżanie i ogrzewanie. Te same punkty przejmuje potem umowa przyrzeczona, czyli umowa najmu domu.

Umowa najmu krótkoterminowego, np. apartamentu na doby, zwykle obywa się bez umowy przedwstępnej. Jej rolę pełnią regulamin rezerwacji i przedpłata. Kto pobiera wpłatę w formie zadatku, musi to wprost napisać w potwierdzeniu rezerwacji. Przy rezerwacji przez platformę obowiązują jej zasady anulacji.

Umowa przedwstępna najmu a umowa przedwstępna sprzedaży mieszkania – różnice

NajemUmowa przedwstępna sprzedaży mieszkania
Forma umowy przyrzeczonejdowolna (pisemna przy najmie okazjonalnym)akt notarialny
Notariuszzbędny, poza oświadczeniem przy najmie okazjonalnymkonieczny
Typowa kwota zadatkuok. miesięcznej stawki najmuczęsto ok. 10% ceny

Umowa przedwstępna kupna zawarta u notariusza daje silniejszy skutek, czyli prawo żądania przed sądem zawarcia umowy sprzedaży. Zwykła pisemna umowa przedwstępna kupna daje tylko roszczenie o odszkodowanie. Przy najmie w grę wchodzą dużo mniejsze kwoty niż przy umowie przedwstępnej sprzedaży mieszkania.

Jak wypełnić przedwstępną umowę najmu? Krok po kroku

Żeby poprawnie wypełnić przedwstępną umowę, przejdź po kolei przez te punkty:

  1. Dane stron i ewentualne pełnomocnictwo do wynajmu mieszkania.
  2. Opis lokalu z numerem księgi wieczystej.
  3. Kwota najmu, opłaty i media.
  4. Termin podpisania umowy najmu.
  5. Kwota zadatku albo zaliczki, liczbowo i słownie, ze sposobem zapłaty.
  6. Przypadki odstąpienia bez utraty pieniędzy.
  7. Podpisanie umowy przedwstępnej w dwóch egzemplarzach i potwierdzenie wpłaty.

Podpisanie umowy przedwstępnej – co sprawdzić przed złożeniem podpisu?

Sprawdź w księdze wieczystej, czy osoba podpisująca umowę jest właścicielem, a przy kilku współwłaścicielach zbierz podpisy wszystkich. Podpisanie umowy przedwstępnej z kimś, kto lokalem nie dysponuje, kończy się zwykle odzyskiwaniem pieniędzy w sądzie.

Jak wypełnić umowę najmu po umowie przedwstępnej?

Zawarcie umowy właściwej to moment, w którym warunki umowy przedwstępnej stają się ściągawką. Żeby wypełnić umowę najmu bez sporów, przepisz z niej warunki najmu, kwoty i daty. Wypełnić umowę najmu warto razem z protokołem zdawczo-odbiorczym.

Najczęstsze błędy przy zawarciu umowy przedwstępnej najmu

  1. Brak czynszu albo niejasny opis lokalu – umowa jest nieważna.
  2. Brak terminu podpisania umowy najmu – po roku roszczenie przepada.
  3. Nazwanie wpłaty „kaucją” albo „rezerwacją” – zostanie uznana za zaliczkę.
  4. Przelew bez tytułu – trudno wykazać, za co zapłacono.
  5. Umowa przez SMS – ustaleń nie da się łatwo udowodnić.
  6. Brak przypadków odstąpienia – nie wiadomo, kiedy można się wycofać bez straty.
  7. Brak zapisu o zaliczeniu wpłaty – spór, czy pieniądze idą na kaucję, czy na najem.

Wzór umowy przedwstępnej najmu mieszkania z zadatkiem

Wzór zawiera strony (§ 1), opis lokalu (§ 2), datę, na którą strony planują zawarcie umowy właściwej (§ 3), warunki najmu (§ 4), kwotę zadatku zaliczaną na kaucję (§ 5), odstąpienie (§ 6) i doręczenia (§ 7). Dzięki niemu możesz wypełnić przedwstępną umowę w kilkanaście minut. Zawarcie przedwstępnej umowy na wzorze wymaga jednak dopasowania go do Waszych ustaleń. Napisz do nas.

Wersja z zaliczką – który paragraf zmienić?

Wystarczy podmienić § 5 na klauzulę z zaliczką pokazaną wyżej. Pozostałe paragrafy zostają bez zmian.

FAQ – pytania o umowę przedwstępną najmu, zadatki i zaliczki

Czy zadatek na wynajem mieszkania jest zwrotny? Tylko po rozwiązaniu umowy za porozumieniem albo gdy za brak najmu nie odpowiada żadna strona lub odpowiadają obie (art. 394 § 3 k.c.).

Czy przelew z tytułem „rezerwacja” ma skutki zadatku? Najczęściej nie. Przy niejasnym tytule i braku umowy kwota zostanie zwykle uznana za zaliczkę.

Czy wynajmujący może zatrzymać zaliczkę? Nie. Może najwyżej żądać odszkodowania, jeśli wykaże szkodę (art. 390 § 1 k.c.).

Czy umowa przedwstępna najmu musi być zawarta u notariusza? Nie. Zawarcie umowy przedwstępnej wymaga tylko formy pisemnej.

Co, jeśli w umowie nie ma terminu zawarcia umowy przyrzeczonej? Wyznacza go strona uprawniona. Jeśli nie zrobi tego w ciągu roku, nie można żądać, by umowa przyrzeczona została zawarta (art. 389 § 2 k.c.).

Czy można żądać podwójnego zadatku, gdy wynajmujący wynajął lokal komuś innemu? Tak. To niewykonanie umowy z winy właściciela, więc lokator może odstąpić i żądać dwukrotności wpłaty.

Czy kwotę zadatku można zaliczyć na kaucję? Tak. Wpisz to wprost w umowie przedwstępnej.

Czy umowa przedwstępna zawarta mailowo jest ważna? Może być, jeśli wynika z niej zgoda co do stron, lokalu i kwoty. Trudno jednak udowodnić jej treść.

Podsumowanie

  • Zadatek przepada, gdy wycofa się lokator, i wraca podwójnie, gdy wycofa się właściciel. Zaliczka wraca zawsze.
  • Umowa przedwstępna musi wskazywać strony, lokal i wysokość czynszu.
  • Wpisz termin zawarcia umowy przyrzeczonej. Bez niego po roku nie wymusisz podpisania najmu.
  • Nazwij wpłatę wprost i zapisz, czy idzie na kaucję, czy na pierwszy miesiąc najmu.


Ostatnia aktualizacja: 4 listopada 2026 r. Stan prawny na listopad 2026 r. Podstawa prawna: Kodeks cywilny (art. 389, 390, 394, 659, 660), ustawa o ochronie praw lokatorów. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.